घतलाग्दा घोषणा, स्वादिला चुनाव चिह्न !

फागुन १०, २०८२ आइतबार ११:२८:२० | मिलन तिमिल्सिना

देशैभरि चुनावको ज्वरो फैलिएको छ । नाप्दा १०० डिग्री नपुग्ला, तर भाषण सुन्दा २०० डिग्रीभन्दा तातो छ । सामान्य दिनमा ग्यास सकियो, चामल महँगो भयो, जागिर छैन भनेर दुःखी हुने नागरिक अहिले मुस्कुराउँदै छन् । मुस्कान ल्याउने रंगीबिरंगी कागजको नाम हो चुनाव घोषणापत्र, वाचापत्र वा प्रतिज्ञापत्र ।

घोषणा, वाचा प्रतिज्ञा जे भने पनि यस्तो अचुक बुटी हो त्यो जसले हरेक रोग ठीक पार्छ । बाल, वृद्ध, युवा, महिला तथा तन्नेरीका मात्र हैन, गाउँ, शहर, प्रदेश र देशका हरेक समस्याको समाधान तिनै घोषणापत्रमा छ । नपत्याए हेर्नुस् त !

शिक्षा र स्वास्थ्य निःशुल्क । सुत्केरीलाई भत्ता । निःशुल्क उपचार । सबैलाई बीमा । बिरामी पर्दै नपर्ने अवस्थाको सिर्जना । गरिबी र बेरोजगारीको अन्त्य । महँगी नियन्त्रण । भ्रष्टाचार समाप्त । घरसम्मै पक्की र पिच सडक । सबै सडक सफा र चम्किलो । रेल र पानीजहाज छिट्टै ।.....

घोषणापत्रभन्दा अझै स्वादिला चुनाव चिह्न । लाग्छ, राजनीति विचारले हैन, चिह्नले चल्छ । कसैले सूर्य देख्छ, कसैले रुख, कसैले घण्टी, कसैले तारा ।

पहिले ताराको कुरा गरौँ । अघिल्लो चुनावमा कलमले थोरै लेख्यो, गोलाकार हँसिया–हथौडाले सकी नसकी अरूलाई टक्कर दियो । संसदमा पुगेपछि छानो चुहिएको थियो । यो पालि चुनावमा आकाशको तारा देखिने पक्का थियो, त्यसैले हँसिया हथौडा र कलम मिलेर चुहिएको छानो टाल्न तारा रोजे । उनीहरू तारा देखाएर भन्छन्, ‘हामी दिशा देखाउँछौँ ।’ नागरिक भने राति आकाश हेरेर भन्छन्, ‘दिशा त ठीकै छ, तर पूर्णिमाको बेला पनि तारा त मलिन देखिन्छ नि ।’

तारा टल्किन्छ, तर खाली पेट टल्किँदैन । तारा टाढै हुन्छ, चुनाव केन्द्र नजिकै । तारा हेरेर हिँड्न खोज्दा कतै खाल्डोमा परिने डर । तर नेताहरू भन्छन्, ‘तारा पछ्याउनुहोस्, उज्यालो त्यतै छ ।’ नागरिक भन्छन्, ‘ताराको उज्यालो हेर्न पहिला मैनबत्ती दिनुस् ।’

अहिले सबैभन्दा ठूलो ध्वनि घण्टीको सुनिन्छ । पहिले मन्दिरमा मात्रै बज्थ्यो, अहिले चोकचोकमा बजिरहेको छ । घण्टी यति बजेको छ कि कतिपयलाई बिहानको अलार्मै चाहिँदैन । घण्टीवाला भन्छन्, ‘उठ अब नयाँ आउँदैछ ।’ तर नागरिक सोचिरहेका छन्—घण्टी बजाएर मात्र पूजा सकिँदैन, प्रसाद पनि चाहिन्छ । घण्टी धेरै बज्दा सुन्नेको टाउको दुख्छ । चर्को आवाज भनेको ध्वनि प्रदूषण पनि त हो । तर घण्टीवालाको आत्मविश्वास हेर्नोस्, मान्छेले कान थुने पनि बजाउन छोडे पो ! घण्टी बजाएरै समस्याको निदान हुन्थ्यो भने मन्दिरका पूजारी छँदै थिए नि, तर घण्टीवालाले सुने पो । आफ्नै घण्टीले अरूका स्वर थिचेर बालुवामा टाउको गाडेको सुतुरमुर्ग हुनै मज्जा मान्छन्, बिचरा !

मतपत्रमा पहिलो नम्बरमा रहेको सूर्यलाई यो चुनावले कति नम्बरमा झार्ने हो थाहा छैन । तर सूर्यको फूर्ति कम छ र ! भन्छन् —हामी पहिलेभन्दा रापिलो, तापिलो र चम्किलो छौँ । तर गर्मी लाग्ने बेलामा पनि घाम त्यति चम्किलो देखिँदैन । ताप त छ, तर पहिले जस्तो झस्काउने छैन । सूर्यको आत्मविश्वास भने उस्छै छ । दिउँसो बादल र राती ग्रहण लागेको छ, तर सूर्य चिन्हको पार्टी भन्छ— यो त अस्थायी हो ।

तर नागरिक सोच्दैछन्, ‘पात्रोमा ग्रहणको तिथि नभए पनि चुनवाको ग्रहणले सूर्य छोप्न थालिसक्यो ।’ तर सूर्यवालाले अझै पनि दाबी गर्छन्—हामी नभए देश अँध्यारो हुन्छ । नागरिक भन्छन्, ‘खै सूर्यको उज्यालो हुँदा पनि देश त अन्धकारजस्तै भयो त ।’

अब कुरा गरौँ रुखको । रुखले यसपटक भन्दैछ, ‘ल हेर, हाम्रो त नयाँ पालुवा पलायो । पात हरिया छन् । चिल्लो, चम्किलो, ताजा । नागरिक अलि नजिक गएर हेर्छन्—‘पात त नयाँ हो, तर जरो र हाँगा पुरानै ।’ रुख भन्छ, ‘हामी नयाँ भयौँ ।’ नागरिक भन्छन्, ‘नयाँ पालुवा त हो, तर रुख चाहिँ उही ।’

रुखको फेदमा अड्याएर राखेको छाता अहिले घाम छेक्न पर सरेको छ । तराईको चर्को घाममा जीवन गुजार्न बाध्य नागरिकलाई शीतल दिन खुलेको छाता बेलाबेला हराउँछ । कहिले घामसँग मिल्छ, कहिले रुखसँग । चुनावको बेला फेरि छाता फरफराउँछ ।

साइकल पनि आफूलाई वैकल्पिक साधन ठान्छ । साइकल देखाएर साइकल पार्टीका नेताहरू भन्छन् – इन्धन महँगो भएको यो बेला साइकल चढौँ । कुरा साइकलको गर्छन्, तर आफैँ चिल्ला कारमा सयर गर्छन् । तर उनीहरूलाई मधेशदेखि पहाडसम्म, पूर्वदेखि पश्चिमसम्म साइकलमै ओहोरदोहोर गर्न सकिन्छ भन्ने दरिलो विश्वास छ ।

हलो त यसै पनि किसानको साथी । हलो मेरो भन्नेले हलो नदेखेको जुग बितिसक्यो, हलो नै जोतेर निर्वाह गर्नेको हातमा पनि हलो हराउन थालिसक्यो । तर हलोवालालाई अझै पनि हलोले नै भलो गर्छ भन्ने विश्वासले छाडेको छैन । हलो छोडेर तीर समाउनेलाई पनि आफैँ बलियो छु भन्ने लागिरहेको छ ।

अब आयो माटो । साधारण माटो होइन, कोदालो समाएर राजनीति गर्ने माटो । पहिले मेयरको कुर्सीमा बसेर काम गर्नुको सट्टा ढुंगा उचालेर गम्केको माटो । नगरपालिकाको बाटो छोडेर संघीय संसदको कुर्सी ताकेको माटो । जमाना सिमेन्ट, बालुवा र फलामको आइसक्दा पनि माटो फूर्ति गर्छ, ‘देश बनाउने यही माटो हो, अरू साइड लाग ।’

अर्को चुनाव चिह्न—बिजुलीको चिम । राजनीतिजस्तै बिजुली । कहिले लाइन जान्छ, कहिले ट्रिप हुन्छ, कहिले फ्युज उड्छ । तर नेताहरूको भाषण कहिल्यै ट्रिप हुँदैन—सधैँ हाई भोल्टेज ।

मतपत्रमा भएका अरू चिह्नका पनि उस्तै फूर्ति । भएभरका सबै शक्ति आफ्नै चिह्नमा छ भन्ने उनीहरूलाई लाग्छ । तर चुनाव सकिएपछि घण्टी थन्किन्छ । तारा बादलभित्र हराउँछ । घाममा ग्रहण लाग्छ । रुखको पालुवा ओइलाउँछ । छाता कुनामा र साइकल छेउमा पल्टिन्छ । चिम निभ्छ । माटो सुक्छ ।

चुनावको सबैभन्दा शक्तिशाली चिह्न न त सूर्य हो, न रुख, न तारा, न घण्टी, न साइकल, न हलो, न छाता, न चिम, न माटो । सबैभन्दा ठूलो चिह्न त हाम्रो औँलामा लाग्ने कालो मसी हो । त्यो मसी सुक्नुअघि हामीले आँखा खोलेर हेर्न सक्यौँ भने मात्र यी सबै स्वादिला चिह्नको वास्तविक स्वाद थाहा पाइन्छ । नत्र अर्को चुनावमा फेरि ज्वरो आउँछ, घोषणापत्र औषधि बन्छ, चुनाव चिह्नले तिरमिर बनाउँछ । र हामी फेरि लाइनमा उभिन्छौँ ।

अन्तिम अपडेट: चैत ३०, २०८२

Disclaimer:

उज्यालोका खबर फेसबुक, इन्स्टाग्राम, एक्स ट्वीटर र यूट्युबमा हेर्न तथा उज्यालो रेडियो नेटवर्क ९० मेगाहर्जसँगै देशभरका विभिन्न एफएम रेडियोहरुबाट पनि सुन्न सकिन्छ । उज्यालोमा प्रकाशित तथा प्रसारित सामग्री यस संस्थाको स्वतन्त्र, निष्पक्ष र तथ्यमा आधारित सम्पादकीय नीतिबाट निर्देशित छन् र गल्ती नहोस भन्नेमा सचेतता अपनाएर तयार पारिएका छन् । प्रकाशन र प्रसारण भएका सामग्रीको विषयमा तपाईको गुनासो, प्रतिकृया र सुझावलाई हार्दिक स्वागत गर्दै गल्ती भएको पाईएमा तत्काल सच्याइने जानकारी गराईन्छ । उज्यालोबाट प्रकाशन तथा प्रसारण हुने सामग्रीको प्रतिलिपि अधिकार यस संस्थामा निहीत रहेकोले संस्थाको अनुमति विना समाचारको नक्कल उतार्ने, पुनरुत्पादन, प्रशारण वा फोटोकपी गर्न पाइदैन । कसैले त्यसो गरेमा कानूनी कार्वाही हुन सक्नेछ ।

मिलन तिमिल्सिना

दुई दशकदेखि रेडियो र अनलाइन पत्रकारितामा संलग्न मिलन तिमिल्सिना समसामयिक विषयमा विश्लेषण र व्यंग्यमा दखल राख्नुहुन्छ।

तपाईको प्रतिक्रिया

नाम (अनिवार्य)

इमेल (अनिवार्य) (गोप्य राखिनेछ)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

घतलाग्दा घोषणा, स्वादिला चुनाव चिह्न !

तस्वीर : च्याटजीपीटी

तपाईको प्रतिक्रिया